Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng tác động rõ nét đến giáo dục đại học, mạng xã hội không còn chỉ được sử dụng cho mục đích giao tiếp và giải trí mà đang dần trở thành một phương tiện hỗ trợ học tập của sinh viên. Thông qua các nền tảng trực tuyến, sinh viên có thể tìm kiếm thông tin, trao đổi tài liệu, thảo luận bài học và kết nối với những cộng đồng có cùng mối quan tâm học tập.
Xuất phát từ thực tế đó, nhóm sinh viên Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở 2) thực hiện đề tài “Tác động của mạng xã hội đến học tập thông minh và hiệu suất học tập của sinh viên Trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở 2)”. Nghiên cứu tập trung làm rõ các yếu tố tác động đến việc sử dụng mạng xã hội, đồng thời đánh giá mối quan hệ giữa mạng xã hội, học tập thông minh và hiệu suất học tập của sinh viên.
Nhóm sinh viên trình bày đề tài tại buổi báo cáo nghiên cứu khoa học.
Thực trạng sử dụng mạng xã hội của sinh viên
Kết quả khảo sát cho thấy mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của sinh viên. Sinh viên sử dụng mạng xã hội với nhiều mục đích khác nhau, từ giải trí, kết nối bạn bè đến tìm kiếm thông tin và hỗ trợ học tập. Trong đó, giải trí vẫn là mục đích sử dụng phổ biến nhất, chiếm 47,7%; trao đổi học tập và kiến thức chiếm 20,5%, trong khi kết nối bạn bè và gia đình chiếm 18,5%.
Thời gian sử dụng mạng xã hội của sinh viên cũng tương đối cao. Kết quả khảo sát cho thấy nhóm sử dụng từ 3 đến 5 giờ mỗi ngày chiếm 36,7%, trên 5 giờ chiếm 29,5% và từ 1 đến 3 giờ chiếm 26,4%.
Những kết quả này cho thấy mạng xã hội đang chiếm một khoảng thời gian đáng kể trong sinh hoạt của sinh viên. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở thời lượng sử dụng mà còn ở mục đích và cách thức sinh viên khai thác mạng xã hội trong quá trình học tập.
Mô hình nghiên cứu và phương pháp thực hiện
Trên cơ sở kế thừa các lý thuyết và nghiên cứu trước đây, nhóm xây dựng mô hình nghiên cứu với các yếu tố gồm nhận thức tính dễ sử dụng, nhận thức sự hữu ích, nhận thức sự phù hợp công nghệ, mạng xã hội, học tập thông minh và hiệu suất học tập. Trong mô hình, mạng xã hội được xem xét trong mối quan hệ với học tập thông minh và hiệu suất học tập, đồng thời học tập thông minh được xem xét như một yếu tố có tác động đến hiệu suất học tập.
Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp định tính kết hợp định lượng. Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát sinh viên Trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở 2). Nhóm thu được 562 phiếu khảo sát, sau khi sàng lọc có 556 phiếu hợp lệ được sử dụng để phân tích. Dữ liệu được xử lý bằng Jamovi 2.6.44 và Smart-PLS 3.0.
Mô hình nghiên cứu đề xuất của nhóm.
Kết quả nghiên cứu
Kết quả phân tích cho thấy các mối quan hệ được đề xuất trong mô hình đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê. Cụ thể, nhận thức sự phù hợp công nghệ có tác động mạnh nhất đến việc sử dụng mạng xã hội với hệ số β = 0,372; tiếp theo là nhận thức sự hữu ích với β = 0,301 và nhận thức tính dễ sử dụng với β = 0,262.
Đáng chú ý, mạng xã hội có tác động tích cực đến học tập thông minh với β = 0,659. Đây là mối quan hệ có mức tác động mạnh nhất trong mô hình. Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng tác động tích cực đến hiệu suất học tập với β = 0,365, trong khi học tập thông minh có tác động đến hiệu suất học tập với β = 0,420.
Kết quả kiểm định cho thấy cả sáu giả thuyết nghiên cứu H1, H2, H3, H4, H5 và H6 đều được chấp nhận. Qua đó, nghiên cứu khẳng định mối quan hệ tích cực giữa các yếu tố trong mô hình, đồng thời cho thấy vai trò của mạng xã hội và học tập thông minh đối với hiệu suất học tập của sinh viên.
Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu bằng Smart-PLS.
Một số hàm ý từ kết quả nghiên cứu
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm cho rằng việc sử dụng mạng xã hội trong học tập cần được nhìn nhận trên cơ sở mục đích và cách thức sử dụng thay vì chỉ dựa vào thời lượng sử dụng. Khi sinh viên nhận thấy mạng xã hội dễ sử dụng, hữu ích và phù hợp với nhu cầu học tập, việc khai thác các nền tảng này có thể trở nên thuận lợi hơn.
Đối với nhà trường, việc xây dựng môi trường học tập số và tăng cường các kênh hỗ trợ học tập phù hợp với thói quen sử dụng công nghệ của sinh viên là cần thiết. Giảng viên có thể khai thác mạng xã hội như một kênh hỗ trợ chia sẻ học liệu, trao đổi và tương tác học thuật. Về phía sinh viên, cần chủ động lựa chọn thông tin, quản lý thời gian và sử dụng mạng xã hội gắn với mục tiêu học tập cụ thể. Những định hướng này được nhóm đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng mạng xã hội, thúc đẩy học tập thông minh và góp phần cải thiện hiệu suất học tập.
Từ mạng xã hội đến học tập thông minh
Kết quả nghiên cứu cho thấy mạng xã hội có thể đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ quá trình học tập nếu được sử dụng đúng mục đích. Thay vì chỉ xem mạng xã hội là một yếu tố gây phân tán sự chú ý, nghiên cứu mở ra một cách tiếp cận khác, trong đó các nền tảng trực tuyến có thể được khai thác để tìm kiếm thông tin, trao đổi kiến thức, kết nối cộng đồng học tập và hỗ trợ quá trình tự học.
Đồng thời, việc phát triển học tập thông minh không chỉ góp phần nâng cao hiệu suất học tập mà còn giúp sinh viên tăng cường khả năng tự học, thích ứng với công nghệ và chuẩn bị tốt hơn cho yêu cầu của môi trường nghề nghiệp trong tương lai.
Đề tài là kết quả nghiên cứu của nhóm sinh viên Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở 2), dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Thị Chiêu Thanh.
Nhóm thực hiện đề tài:
Nguyễn Thị Ngọc Hân – Lớp Đ23KD2 – Chủ nhiệm đề tài
Phạm Thị Thanh Hằng – Lớp Đ23KD2
Nguyễn Dương Phương Nghi – Lớp Đ23KD2
Trần Thị Huỳnh Như – Lớp Đ23KD2