ĐỀ TÀI NCKH SINH VIÊN KHOA LUẬT NĂM 2026 “Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội theo quy định Bộ luật Tố tụng hình sự và thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh”

ĐỀ TÀI NCKH SINH VIÊN KHOA LUẬT NĂM 2026 “Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội theo quy định Bộ luật Tố tụng hình sự và thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh”

Ngày 22 tháng 9 năm 2026, tại phòng thực hành Khoa Luật, Hội đồng nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên đã tổ chức buổi đánh giá nghiệm thu đề tài “Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội theo quy định Bộ luật Tố tụng hình sự và thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh” do sinh viên Lê Thuỳ Trang (Đ23LK1), Phạm Anh Thư (Đ23LK2), Trần Thị Hoài Nhân (Đ23LK1), Cao Bá Cẩm Tú (Đ23LK1), Trịnh Thị Mỹ Hằng (Đ23LK1) thực hiện, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Đăng Phú. Buổi nghiệm thu có sự tham gia của các thành viên trong Hội đồng nghiệm thu, các giảng viên chuyên môn và sinh viên có quan tâm đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài.

Ngoài mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được kết cấu chia thành ba phần: Phần mở đầu; Phần nội dung; Phần kết luận. Phần nội dung gồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về quyền bào chữa và bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội trong tố tụng hình sự

Chương 2: Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội từ thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện quyền bào chữa của người bị buộc tội

Trong báo cáo tổng kết đề tài và báo cáo thuyết trình tại buổi nghiệm thu, chủ nhiệm đề tài đã chỉ ra rằng:

Thứ nhất, thực trạng đáng chú ý hiện nay là mặc dù pháp luật đã ghi nhận tương đối đầy đủ quyền bào chữa của người bị buộc tội, việc thực hiện quyền này trên thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế. Người bị buộc tội, đặc biệt ở giai đoạn đầu của quá trình tố tụng, còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận người bào chữa. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng chưa thật sự thống nhất, điều kiện bảo đảm hoạt động hành nghề của luật sư còn hạn chế.

Thứ hai, phân tích về nguyên nhân cho thấy những hạn chế trong việc bảo đảm quyền bào chữa xuất phát từ nhiều yếu tố đan xen. Không chỉ từ những bất cập, khoảng trống của quy định pháp luật mà còn từ quá trình tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, nhận thức pháp lý và kỹ năng của một số chủ thể tham gia tố tụng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn, trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong việc bảo đảm quyền bào chữa vẫn cần tiếp tục được nâng cao.

Thứ ba, về giải pháp nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội. Cần thực hiện đồng bộ giữa hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Trong đó, cần bổ sung quy định về việc lập biên bản giải thích quyền và nghĩa vụ bào chữa. Quy định cụ thể trách nhiệm bảo đảm quyền thu thập chứng cứ của người bào chữa, mở rộng đối tượng được chỉ định người bào chữa, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng, năng lực và nhận thức của các chủ thể thực hiện quyền bào chữa, cũng như tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các chủ thể.

Qua đó, đề tài góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng thời đề xuất các kiến nghị nhằm khắc phục những hạn chế trong thực tiễn, hoàn thiện cơ chế pháp lý và nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền bào chữa trong tố tụng hình sự.

Sau khi xem xét hồ sơ, nghe trình bày kết quả nghiên cứu và thảo luận, Hội đồng nghiệm thu đánh giá đề tài “Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội theo quy định Bộ luật Tố tụng hình sự và thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh” đáp ứng mục tiêu, nội dung và yêu cầu của một đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên. Kết thúc buổi nghiệm thu, Hội đồng đánh giá đề tài xếp loại Khá và ghi nhận sự nỗ lực, tinh thần nghiêm túc, khả năng nghiên cứu khoa học của sinh viên. Hội đồng cũng đề nghị sinh viên tiếp tục hoàn thiện một số nội dung theo góp ý để nâng cao chất lượng đề tài và khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo cho sinh viên ngành Luật (học phần Luật hình sự, Tố tụng hình sự, Luật hiến pháp). Các giải pháp, kiến nghị của đề tài cung cấp luận cứ khoa học nhằm hoàn thiện thể chế pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền bào chữa trong hoạt động tố tụng, đồng thời góp phần thúc đẩy và nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.