Đúng 18 giờ ngày 9/7/2026, Hội trường A1, Trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở 2) sáng đèn. Hàng trăm sinh viên có mặt từ rất sớm, xếp hàng chờ vào hội trường. Chỉ ít phút trước giờ mở màn, toàn bộ ghế ngồi đã kín chỗ, nhiều sinh viên chấp nhận đứng dọc hai bên lối đi và phía cuối hội trường để theo dõi trọn vẹn vở kịch “Ngày ấy cổng trời”.

Hình ảnh sinh viên trước giờ công diễn

Ảnh: Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Minh Tuấn - Đảng ủy viên Đảng ủy bộ phận, Trưởng Khoa Công tác xã hội, cho rằng việc đưa nghệ thuật sân khấu vào giảng đường là một cách để sinh viên tiếp cận lịch sử bằng cảm xúc. Trong dịp cả nước hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Thành phố Hồ Chí Minh kỷ niệm 50 năm vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh và đang triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, chương trình càng có ý nghĩa trong việc nhắc nhớ về sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

TS. Nguyễn Minh Tuấn phát biểu khai mạc

Ảnh: Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi

Không mở đầu bằng những trận đánh ác liệt, Ngày ấy cổng trời đưa người xem đến với cuộc sống của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn. Sau những giờ phá bom, mở đường, họ vá lại những bộ quần áo cũ, háo hức chờ từng lá thư từ gia đình, vô tư kể cho nhau nghe những câu chuyện rất đời của tuổi mười tám, đôi mươi. Những câu thoại hóm hỉnh khiến cả hội trường nhiều lần bật cười, trước khi lặng đi khi câu chuyện chuyển sang những mất mát của chiến tranh.

Giữa tập thể những cô gái ấy, Phúc để lại dấu ấn đặc biệt. Cô gác lại việc học, giấu gia đình để vào chiến trường, vừa mang khát vọng cống hiến cho Tổ quốc, vừa âm thầm đi tìm người cha đã mất tích từ trước ngày mình chào đời. Và trong một lần làm nhiệm vụ, Phúc không ngần ngại lấy thân mình che chở một cán bộ hoạt động bí mật. Chỉ đến những giây phút cuối cùng, người cán bộ ấy mới bàng hoàng nhận ra Phúc chính là con gái mình. Phúc hy sinh trên chính vòng tay của cha mình, và cô vẫn chưa kịp cất tiếng gọi "Cha". Cả hội trường gần như nín lặng. Nhiều khán giả lặng lẽ lau nước mắt trước khi những tràng pháo tay vang lên như một lời tri ân dành cho các nghệ sĩ và những con người đã đi qua chiến tranh.

Cảnh trong vở Ngày ấy cổng trời

Ảnh: Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi

Nếu sự hy sinh của Phúc là điểm nhấn của câu chuyện thì phân cảnh cuối lại để lại dư âm sâu lắng nhất. Chiến tranh kết thúc, người cha trở về trong niềm vui đoàn tụ của gia đình. Phúc cũng trở về, nhưng theo một cách khác: trong chiếc hộp gỗ nhỏ được phủ lá cờ Tổ quốc, trên vòng tay đồng đội. Hình ảnh người mẹ ôm di vật của con, người cha lặng lẽ cúi đầu và người ông run run chạm tay vào lá cờ phủ trên chiếc hộp nhỏ khiến nhiều khán giả không cầm được nước mắt. Phía sau sân khấu, Phúc hiện lên với nụ cười trong trẻo, ánh mắt hướng về phía trước – là niềm tin mãnh liệt với hòa bình, là tình yêu nguyên vẹn với gia đình, đồng đội, tổ quốc.

Hội trường chăm chú theo dõi diễn tiến vở kịch

Ảnh: Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi

Khi vở diễn khép lại, những tràng pháo tay lớn vang lên khắp hội trường. Đại diện Nhà trường trao thư tri ân và hoa tới ekip diễn viên Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi. Nhiều sinh viên nán lại chụp ảnh, xin chữ ký và trò chuyện cùng các nghệ sĩ sau buổi diễn.

Trong phần giao lưu, NSND Trịnh Kim Chi chia sẻ thêm về thông điệp của vở diễn và mong muốn lịch sử được kể bằng những cảm xúc chân thật để những giá trị của lòng yêu nước, hòa bình và sự biết ơn có thể ở lại lâu hơn trong lòng khán giả trẻ.

Một sinh viên Khoa Công tác xã hội cho biết đây là lần đầu tiên em được xem trực tiếp một vở kịch về đề tài chiến tranh. Điều khiến em nhớ nhất không phải những trận đánh, mà là hình ảnh Phúc trở về trong chiếc hộp gỗ nhỏ phủ lá cờ Tổ quốc. "Chị ấy cũng chỉ trạc tuổi chúng em nhưng đã lựa chọn hy sinh vì đất nước. Em thấy mình cần sống có trách nhiệm hơn với hiện tại" (N.D, sinh viên ngành Công tác xã hội).

Tập thể cán bộ, giảng viên, sinh viên chụp hình cùng diễn viên “Ngày ấy cổng trời”

Ảnh: Sân khấu kịch Trịnh Kim Chi

Giữa những ngày người dân cả nước đang hướng về hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Ngày ấy cổng trời đã đưa những người của quá khứ trở về bằng một con đường khác - qua ký ức, cảm xúc và lòng biết ơn của thế hệ hôm nay. Khi những khán giả cuối cùng rời Hội trường A1, câu chuyện về Phúc đã khép lại trên sân khấu, nhưng hình ảnh cô gái thanh niên xung phong tuổi mười tám vẫn còn ở lại trong lòng nhiều người. Có lẽ, đó cũng là giá trị bền lâu nhất mà một tác phẩm nghệ thuật có thể mang lại.

TS. Ngô Thị Lệ Thu